Miliony łapówek i podwyżka pensji ministra: kto naprawdę "przekroczył oczekiwania" w aferze VAT?

W miarę jak Specjalna Służba Śledcza (SIT) kontynuuje szeroko zakrojone dochodzenie przedprocesowe w sprawie domniemanej korupcji w Państwowej Służbie Produkcji Roślinnej (SSP), oczy zwracają się również na ministra rolnictwa Andriusa Palionisa. W listopadzie ubiegłego roku podniósł on pensję ówczesnego szefa VAT, Jurija Kornijenki, jako „przekraczającą oczekiwania”. Miesiąc później pan Kornijenko znalazł się w centrum bezprecedensowego śledztwa korupcyjnego.

Bezprecedensowe łapówki, 100 przeszukań

  Agrobite“ przypomina, że 11 grudnia ubiegłego roku szef Państwowej Służby Hodowli Roślin, Jurij Kornijenko, inni pracownicy i osoby prywatne, w sumie 14, zostali postawieni w stan podejrzenia w ramach śledztwa w sprawie możliwych przestępstw korupcyjnych w związku z łapówkami w wysokości 1,5 miliona euro.

Podejrzenie o korupcję zostało wszczęte w sprawie 100 przeszukań.

Dyrektorowi Służby Jurijowi Kornijenko, jego zastępcy Mantasowi Butasowi, doradcom Służby Aurelijsowi Šapranauskasowi i Agne Silickiene, tymczasowej naczelnik wydziału regionalnego w Kownie Dalii Šubonienė, naczelnikowi wydziału regionalnego w Alytusie Giedriusowi Urbelionisowi postawiono zarzuty łapownictwa w kontekście działania w zorganizowanej grupie.

Jak podały we wspólnym raporcie Specjalna Służba Śledcza (STT) i Prokuratura Generalna, podejrzenia padły również na menedżerów 7 prywatnych firm i powiązane z nimi osoby.

„Są też inni, którzy są prywatnymi, niepublicznymi osobami, które brały udział w złożonym schemacie łapówkarskim, który został zidentyfikowany“, – powiedział Artūras Urbelis, prokurator naczelny Departamentu Dochodzeń w sprawie Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Generalnej w tamtym czasie.

Przeprowadzono ponad 100 przeszukań i znaleziono 1,3 miliona euro w gotówce, 8 kilogramów złota o wartości około 1 miliona euro, materiały wybuchowe i kokainę.

Organy ścigania podejrzewają, że łączna kwota łapówek mogła sięgnąć 1,5 miliona euro. "Mówimy o sumach pieniędzy, które przekraczają kwotę 250 MGL (12,5 tys. euro – BNS), które są poważnymi przestępstwami kryminalnymi", powiedział prokurator A. Urbelis.

STT ponownie przekroczył granicę

Do zeszłego poniedziałku mogło się wydawać, że śledztwo zwolniło, ale już 9 lutego Litwą wstrząsnęła kolejna wiadomość. STT ogłosiło, że przeszukało biura w Sejmie oraz domy lidera demokratów Saula Skvernelisa i lidera konserwatystów Kazisa Starkiewicza.

Przyznano im status specjalnych świadków, co zwykle oznacza, że dana osoba może mieć informacje na temat swoich możliwych działań, ale nie stanowi to oświadczenia o podejrzeniu.

Podejrzenie, że dana osoba może być świadkiem, nie jest prawdą.

Dwukrotnie w trakcie swojej kariery (9 grudnia 2008 r. – 13 grudnia 2012 r. i 13 sierpnia 2024 r. – 12 grudnia 2024 r.) Starkevičius, który kierował Ministerstwem Rolnictwa, ogłosił, że zawiesza swoje członkostwo w partii TS-LKD.

.

„(...) Rozumiem wrażliwość takich wydarzeń, więc dopóki trwa dochodzenie, nie chcę powodować dodatkowych szkód dla reputacji mojej społeczności politycznej. Jestem spokojny, będę współpracował z organami ścigania, a na wszelkie pytania odpowiedzą oficerowie śledczy" - napisał polityk na portalu społecznościowym „Facebook“.

Z kolei lider partii „W imię Litwy”, S. Skvernelis, nie zawiesił swojego członkostwa, chociaż w przeszłości sugerował, że osoby, które były zamieszane w podobne sytuacje, powinny zrezygnować ze swoich stanowisk.

We wtorek Starkevičius odwiedził STT na około pół godziny, ale nie jest jasne, czy był przesłuchiwany.

Badanie możliwych wpływów politycznych

Według prokuratora Urbelisa, jedną z badanych teorii jest ta o możliwej "politycznej przychylności w sprawowaniu władzy" w kontekście systemowej korupcji.

Według prokuratora Urbelisa, jedną z badanych teorii jest ta o możliwej "politycznej przychylności w sprawowaniu władzy" w kontekście systemowej korupcji.

Systemowa korupcja odnosi się do ciągłego, długotrwałego procesu, dlatego STT przesłuchuje również polityków, którzy mogli być pod wpływem. Nie jest jednak jasne, w jakich ramach czasowych śledczy starają się przesłuchać Skvernelisa i Starkevičiusa.

Zgodnie z konstytucją, członkowie Sejmu mogą być ścigani tylko za zgodą Sejmu. Urbelis powiedział, że jest jeszcze za wcześnie, aby apelować do parlamentu o zniesienie immunitetu prawnego wyżej wymienionych posłów.

Postępowanie CST przeciwko politykom wskazuje, że śledztwo jest rozszerzane w celu zbadania możliwych powiązań lub łańcuchów wpływów, o których mówi prokuratura.

Wydawano certyfikaty na przewóz produktów do krajów trzecich

Według śledztwa STT, duże łapówki były systematycznie żądane i przyjmowane od przedstawicieli firm transportujących rośliny i produkty roślinne w celu wydawania świadectw fitosanitarnych przez Służbę Ochrony Roślin przewoźnikom takich towarów.

„Świadectwo fitosanitarne jest dokumentem, który umożliwia podmiotowi przewożącemu produkty pochodzenia roślinnego zapewnienie legalnego importu do krajów trzecich. Świadectwo potwierdza, że produkt jest zgodny z wymogami fitosanitarnymi krajów trzecich. Łapówki były płacone za szybkie i sprawne wydawanie takich certyfikatów", wyjaśnił Dainius Januška, szef Centralnego Departamentu Dochodzeniowego STT.

Śledztwo obejmuje znane osobistości             

>

Chociaż prokurator ani nie zaprzeczył, ani nie potwierdził konkretnych osób prywatnych zaangażowanych w skandal łapówkarski, na przykład LNK Žinios poinformował, że jednym z podejrzanych jest Marijanas Taraškevičius, który został już skazany za przemyt papierosów.  

Media poinformowały również, że w grudniu STT zatrzymało również Vitaliję Vonžutaitė, byłą posłankę do Sejmu, która została skazana w 2017 r. w sprawie "czarnej księgowości" Partii Pracy. Jest ona byłą małżonką Sergejsa Fedotovsa, wieloletniego dyrektora Państwowej Służby Hodowli Roślin.

Prokuratura twierdzi, że bada wersję sprawy o możliwym faworyzowaniu politycznym, dlatego postępowanie toczy się również przeciwko politykom.

Na przykład Fiedotow pełnił funkcję szefa VAT przez cały okres, gdy premierem był Skvernelis (2016-2020).

.

Przez długi czas nie otrzymał certyfikatu DSS

To właśnie za rządów Skvernelisa Fiedotow powrócił po raz drugi na stanowisko szefa Państwowej Służby Produkcji Roślinnej w 2019 roku. Przypomnijmy, że po zakończeniu swojej pierwszej kadencji, pod koniec sierpnia 2018 r., Fiedotow wygrał również nowy konkurs na stanowisko dyrektora SAC. Premierem został S. Skvernelis.

Przez pewien czas Fiedotow nie mógł powrócić na stanowisko dyrektora, ponieważ DSS przez dłuższy czas nie dostarczało mu certyfikatu zezwalającego na pracę z informacjami niejawnymi. Certyfikat otrzymał w styczniu 2019 r.

.

W tym samym roku Andrius Palionis po raz pierwszy został ministrem rolnictwa. Służył w rządzie Skvernelisa od sierpnia 2019 r. do 10 grudnia 2020 r.

.

W tym okresie, jako minister rolnictwa, Palionis współpracował z Fiedotowem jako szefem instytucji podległej ministerstwu.

Zmiana kierownictwa w Państwowej Służbie Produkcji Roślinnej

Po zakończeniu drugiej kadencji Fiedotowa w styczniu 2024 r., agencją tymczasowo kierował Simonas Pusvaškis, który został mianowany przez ówczesnego szefa Ministerstwa Rolnictwa, konserwatystę Kęstutisa Navickasa.

Zmiany na stanowiskach kierowniczych w Państwowej Służbie ds.

S. Pusvaškis kandyduje w wyborach samorządowych w 2019 i 2023 r. z listy TS-LKD.

.

Konkurs na nowego szefa Państwowej Służby Hodowli Roślin został opóźniony, ale praktycznie w ostatnich dniach urzędowania (17 października), kiedy było już jasne, że konserwatyści przekazują władzę "socjaldemokratom", ówczesny minister rolnictwa Kazys Starkevičius mianował Jurija Kornijenkę na dyrektora SAB. Przed tą nominacją Kornijenko pracował jako szef Wydziału Zapobiegania Korupcji i Dochodzeń Wewnętrznych w Ministerstwie Rolnictwa.

Po wyborach parlamentarnych Ministerstwo Rolnictwa zostało przekazane "Nemunas aušra" (Świt Niemna) Remigijusa Žemaitkaitisa w ramach umowy koalicyjnej, ale sprawy nie potoczyły się dobrze. Ignas Hofmanas, który kierował MAA przed odejściem ze stanowiska w sierpniu ubiegłego roku, powiedział, że otrzymał naciski od Žemakaitisa, aby zwolnić szefów niektórych organów podległych MAA, co później skomentował STT jako „prywatne rozmowy“, bez żadnych poważnych dowodów.

Po mianowaniu na stanowisko szefa MAA, Palionis nie zainicjował zwolnienia pana Kornijenki, ale później zdecydował się podnieść współczynnik jego oficjalnego wynagrodzenia.

Podkreślono również, że Palionis nie był szefem MAA.

Podwyższenie pensji pana Kornijenki

W kontekście dochodzenia STJ, minister rolnictwa A. Palionis przyznał, że otrzymywał skargi na Państwową Służbę Produkcji Roślinnej kierowaną przez pana Kornijenkę już w pierwszych miesiącach 2025 r. (w tym czasie pan Palionis był wiceministrem).

„Mieliśmy anonimowe skargi w ministerstwie i mieliśmy również skargi z sektora, (…) w lutym-marcu to się zaczęło, skontaktowaliśmy się z władzami“, – Palionis powiedział dziennikarzom w grudniu 2025 r.

.

W tym czasie, zgodnie z zarządzeniem ministra, Palionis postanowił zwiększyć współczynnik oficjalnego wynagrodzenia Kornijenki.

Po nadzwyczajnej ocenie wyników pracy Kornijenki, sam Palionis ocenił jego wyniki jako „przekraczające oczekiwania“. Decyzja ta została sformalizowana dekretem ministra rolnictwa z dnia 3 listopada 2025 r.

.

Pan Palionis sam zwrócił się do pana Kornijenki w sprawie podwyżki wynagrodzenia.

Nieco ponad miesiąc później agenci STT przeprowadzili rewizje i aresztowania, a Kornijenko został zawieszony w swoich obowiązkach. Palionis mianował na jego miejsce S. Pusvaskisa, który wcześniej startował z listy TS-LKD.

Margines polityczny

Śledztwo STT ma posmak polityczny, podobnie jak zarzuty wobec Agne Silickiene, doradczyni Państwowej Służby Hodowli Roślin, która reprezentowała kierowaną przez Saula Skvernelisa partię „Vardan Lietuvos“ w Głównej Komisji Wyborczej. Kobieta musiała zawiesić swoje członkostwo w partii, a także zrezygnować z członkostwa w SCC.

W kontekście śledztwa wspomina się również o otoczeniu Silickienė. Jej małżonek Saulius Silickas był szefem Narodowej Agencji Płatniczej (2005-2013), ale nie ogłoszono, czy te powiązania zostaną ocenione w tym dochodzeniu.

W kontekście śledztwa wymieniani są również przedstawiciele różnych sił politycznych, ale nie ma żadnych publicznych ujawnień, które wskazywałyby na skoordynowane działania między nimi.

Publicznie dostępne dane pokazują, że przed przeszukaniami STT, Palionis nie dokonał żadnych zmian personalnych w kierownictwie Służby Produkcji Roślinnej.

.

Interesujące jest również to, że w okresie rządów konserwatystów (2023-2024) przygotowywano plany likwidacji Państwowej Służby Hodowli Roślin i połączenia jej z Państwową Służbą Żywności i Weterynarii.

Polityka nie przewiduje żadnych zmian personalnych w kierownictwie Państwowej Służby Hodowli Roślin.

S. Skvernelis twierdzi, że nie zrobił nic przestępczego

S. Skvernelis, lider demokratycznej grupy "W imię Litwy", powiedział, że nie popełnił żadnego przestępstwa po przeszukaniu Sejmu i jego domu.

„Jestem spokojny, nie zrobiłem nic przestępczego. Służby wykonują swoją pracę. Na pewno nie zacznę mówić, że mamy do czynienia z jakąś polityczną rozprawą. Służby wykonują swoją pracę, a ja ją szanuję. W państwie prawa będę musiał się bronić środkami prawnymi" - podkreślił polityk. Nie ma żadnych podejrzeń. Więcej nie mogę komentować, bo podpisałem zakaz komentowania“

Zapytany, czy zrzekłby się immunitetu prawnego, gdyby Prokurator Generalny zwrócił się do Sejmu o jego uchylenie, Skvernelis powiedział, że ma nadzieję, że nie będzie to konieczne. Polityk podkreślił jednak, że w takiej sytuacji nie ukryje się za swoim mandatem poselskim.

To, jak zakończy się dochodzenie STT i czy zostanie ono rozszerzone, leży częściowo w gestii samej Prokuratury Generalnej. A. Urbelis, prokurator naczelny Departamentu Śledczego ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji, powiedział, że jest to "jeden z najbardziej spektakularnych schematów łapówkarskich".

„Mailiaus“ miliony: czy historia się powtórzy?

To nie pierwszy raz, kiedy skandale wybuchają w systemie wsparcia rolnictwa, dotykając zarówno urzędników, jak i polityków.

„Agrobitė“ przypomina, że w 2010 r. krajem wstrząsnęła tak zwana „sprawa Mailiusa“, kiedy to Służba Dochodzeniowa ds. Przestępstw Finansowych (FNTT) wszczęła dochodzenie w sprawie domniemanej próby nieuczciwego uzyskania około 22,5 miliona litów (około 6,5 miliona euro) wsparcia UE na projekty akwakultury.

Fundusze te miały trafić do NMA, którą w tym czasie kierował Silickas. Prokuratura złożyła przeciwko niemu zawiadomienie o możliwym nadużyciu urzędu.

W marcu tego samego roku K. Starkevičius, ówczesny minister rolnictwa, został również przesłuchany jako świadek specjalny. Nigdy nie postawiono mu zarzutów.

FNTT podejrzewała, że kilka powiązanych ze sobą firm złożyło wnioski o pomoc, zadeklarowało zamiar hodowli narybku i otrzymało pozytywne opinie od Państwowego Urzędu Żywności i Weterynarii. Doprowadziło to do dymisji Kazimierasa Lukauskisa, ówczesnego dyrektora VMVT, latem tego samego roku.

Pomimo głośnego śledztwa, w październiku 2013 r. wileński sąd rejonowy uznał dwóch oskarżonych za winnych, a pozostałych siedmiu uniewinnił.