Rolników niepokoją dane statystyczne dotyczące gospodarstw ekologicznych – powierzchnie upraw rosną, ale nie produkcja

W Litwie szybko rośnie powierzchnia gospodarstw ekologicznych, jednak nie wzrasta ilość produkowanych w nich plonów – twierdzą rolnicy i część polityków. 

„Powierzchnia wzrosła, a produkcja jakby nie. Nadal zmierzamy w kierunku ekologizacji rolnictwa, sądząc, że tworzy to wartość dodaną. Ale to powoduje jedynie wzrost powierzchni“, – powiedział w tym tygodniu podczas posiedzenia Komisji Spraw Wiejskich Seimu poseł Viktoras Pranckietis.

Przedstawiciele sektora nie wykluczają, że wzrost powierzchni upraw ekologicznych ma charakter tymczasowy, ponieważ część rolników uprawiających zboża przeszła na ten sposób gospodarowania ze względu na wzrost cen nawozów. Wzrost ten wiąże się również z ambicjami młodych rolników, którzy chcą uzyskać dopłaty za uprawę warzyw.

Zgodnie z tegorocznymi danymi dotyczącymi deklaracji upraw rolnych, w Litwie gospodarstwa ekologiczne (w tym te przechodzące na rolnictwo ekologiczne) zadeklarowały około 325,8 tys. hektarów gruntów uprawnych – o 18% więcej niż w deklaracji z 2025 roku. Powierzchnia zadeklarowana przez gospodarstwa przechodzące na rolnictwo ekologiczne wzrosła 1,5-krotnie.

„Wzrost powierzchni jest bardzo znaczący. W ramach wsparcia inwestycyjnego przewidziano dodatkowe punkty za produkcję ekologiczną. Bardzo wielu młodych rolników, chcąc uzyskać wsparcie, ze względu na bardzo dużą konkurencję zobowiązało się do ekologicznej uprawy warzyw. I tak, obecnie znajdują się w okresie przejściowym, ale za dwa lata te obszary będą ekologiczne i jeśli do tego czasu nie powstanie system wspólnego przetwarzania i transportu tej produkcji, może się okazać, że gospodarstwom tym trudno będzie wywiązać się ze swoich zobowiązań“ – powiedziała podczas posiedzenia przewodnicząca Stowarzyszenia Gospodarstw Ekologicznych Brigita Mosiejauskė.

Podkreśliła, że na Litwie wsparcie finansowe obejmuje wyłącznie powierzchnie przechodzące na rolnictwo ekologiczne, ale nie obejmuje produkcji ani przetwórstwa plonów, „które wiążą się z większymi kosztami”.

Przedstawicielka gospodarstw ekologicznych podkreśliła również, że rolnicy borykają się z dodatkowymi wymogami biurokratycznymi. Ponadto, według B. Mosiejauskės, mimo że państwo stara się promować spożycie produktów ekologicznych, z powodu zasady najniższej ceny gospodarstwa ekologiczne nie są w stanie konkurować z dostawcami produktów konwencjonalnych w zamówieniach publicznych.

W związku z tym gospodarstwa często po prostu eksportują swoją produkcję – podkreśliła.

„Szukamy rozwiązań, dzięki którym gospodarstwo produkujące żywność ekologiczną mogłoby przetwarzać ją w niewielkich ilościach i uniknąć (...) wszystkich procedur administracyjnych, które pochłaniają bardzo dużo czasu i pieniędzy. A rolnik czasami nie decyduje się na ich realizację i wybiera najprostszą drogę – eksport swoich produktów“ – powiedziała B. Mosiejauskė.

Z kolei wiceminister rolnictwa Genovaitė Beniulienė stwierdziła, że ministerstwo będzie szukało sposobów na większe wspieranie wzrostu produkcji ekologicznej, a nie powierzchni upraw.

„Nie podam jeszcze ostatecznych decyzji, ale mam wielką nadzieję, że w najbliższym czasie je będziemy mieli. Dyskutujemy, w jaki sposób, nie naruszając przepisów unijnych ani postanowień planu strategicznego, możemy skupić się właśnie na wspieraniu produkcji“ – stwierdziła G. Beniulienė przed komisją Seimu.

„Bardzo bym chciała, abyśmy nie tylko wspierali same areały, ale aby to wsparcie tworzyło wartość zarówno dla konsumentów, jak i dla społeczeństwa. I abyśmy mieli wyprodukowaną prawdziwą ekologiczną produkcję“ – dodała.

Według wiceminister, po znalezieniu dodatkowych środków w budżecie państwa, od przyszłego tygodnia Krajowa Agencja Płatnicza rozpocznie wypłacanie zaliczek na rzecz rolnictwa ekologicznego.

Zgodnie z tegorocznymi danymi z deklaracji, zgłoszona powierzchnia certyfikowanych owoców, jagód, warzyw, ziół leczniczych i roślin przyprawowych wzrosła o 34%, a powierzchnia upraw ekologicznych oraz zbóż w okresie przejściowym do produkcji ekologicznej – o 19%. O kolejne 14% wzrosły powierzchnie, na których uprawia się zboża i trawy wieloletnie przeznaczone na nasiona.