Podatek cukrowy zwiększa budżet o około 6 milionów euro, podczas gdy sprzedaż napojów spada

Nowy podatek akcyzowy na napoje słodzone, który wszedł w życie w tym roku, nieco uszczuplił portfele handlowców, ponieważ sprzedaż spadła. Jednakże, podatek dodał 6 milionów euro do budżetu państwa w pierwszych dwóch miesiącach roku.

Akcyza zostałaby pobrana w większej wysokości, gdyby producenci napojów nie zmienili swoich receptur i nie używali innych substancji słodzących zamiast cukru w celu zmniejszenia zawartości cukru podlegającego opodatkowaniu w napojach. 

>

Jednakże, jeśli akcyza na napoje słodzone utrzyma się na podobnym poziomie, budżet może zakończyć rok z dwukrotnie większymi wpływami niż oczekiwano w momencie wprowadzenia podatku.

Rządowa agencja danych BNS podała, że w lutym tego roku, w porównaniu do grudnia 2025 r., nektar z różnych owoców lub jagód wzrósł o 12,6%, podczas gdy napoje energetyczne wzrosły o 15,2%, kakao – 10,5%, napoje gazowane w różnych smakach, takie jak „Fanta“, „Rasa Frut“ – 24,7% i napoje niegazowane na bazie naturalnych ekstraktów owocowych – 27,5%.

Napoje gazowane, takie jak „Coca cola“, „Pepsi cola“, podrożały o 26,4%, a gira – o 25,1%. 

Według handlowców zdrożały zwłaszcza syropy, w niektórych przypadkach nawet dwukrotnie. Państwowa Agencja Danych szacuje, że syrop o smaku jagodowym lub owocowym podrożał ponad 2-krotnie.  

Pobór podatku akcyzowego w okresie styczeń-luty wyniósł prawie 6 milionów euro

>

Akcyza na importowane napoje słodzone jest zarządzana przez litewskie służby celne, podczas gdy akcyza na napoje wyprodukowane na Litwie lub zakupione z Unii Europejskiej (UE) jest zarządzana przez Państwową Inspekcję Podatkową (STI). 

>

Rosita Ališauskienė, kierownik departamentu administracji akcyzowej w VMI, powiedziała BNS, że obecnie 168 podatników jest zarejestrowanych do płacenia podatku akcyzowego od słodzonych napojów bezalkoholowych.

„Liczba zarejestrowanych osób obejmuje tych, którzy otrzymują słodzone napoje z kraju UE lub produkują je na Litwie w celach biznesowych“, – powiedziała Ališauskienė.  

W styczniu 94 firmy zadeklarowały, że dostarczają słodzone napoje na rynek i zapłaciły 3 miliony euro podatku akcyzowego, a w lutym 120 firm zapłaciło 2,5 miliona euro.

Dwóch mieszkańców zarejestrowało się do tej pory jako płatnicy podatku akcyzowego od napojów słodzonych i zapłaciło 250,26 euro.

Przed wprowadzeniem podatku od cukru oczekiwano, że przyniesie on 25 milionów euro rocznie. 

Urząd celny poinformował, że dziewięć firm zapłaciło podatek akcyzowy w styczniu i 24 w lutym. W przypadku napojów z dodatkiem cukru, w styczniu naliczono 93,9 tys. euro, a w lutym 105,7 tys. euro.

 Obniżona zawartość cukru, dodane substancje słodzące 

Petras Čepkauskas, przedstawiciel pricer.lt, portalu monitorującego ceny, zwrócił uwagę, że po wejściu w życie podatku cukrowego producenci napojów pospiesznie zmniejszyli ilość cukru w swoich produktach, ale zwiększyli ilość substancji słodzących.

„Wielu zaczęło produkować połowę z cukrem, połowę ze słodzikiem“, – powiedział BNS.

„Wielu dostosowało swoje przepisy, aby obniżyć akcyzę, dodało słodziki, co nie wiem, czy jest dobre. Co jest lepsze – 10 gramów cukru czy 4 gramy cukru z dodatkiem słodzików? A jednak podnieśli ceny, poszli po zyski" - dodał.

Darius Ryliškis z „Norfa“ również to potwierdził: „Sprzedaż napojów nieznacznie spadła i to nie w każdej kategorii. Należy zauważyć, że niektórzy producenci zastąpili cukier słodzikami.

Według handlowców, akcyza na napoje typu kawa rozpuszczalna „3w1“ – z cukrem i „2w1“ – bez cukru wzrosła o około jedną piątą.

Państwowa Agencja Danych podaje, że cena kawy rozpuszczalnej w lutym tego roku była o 41,4 procent wyższa niż w grudniu 2025 roku, kiedy nie było podatku cukrowego.

Według Luki Lesauskaite-Remeikė, rzeczniczki Rimi, chociaż produkty 2w1 nie zawierają cukru, niekoniecznie prowadzi to do niższej ceny.

„Cukier stanowi stosunkowo niewielką część ceny, a kawa, mleko w proszku, produkcja i logistyka mają większy wpływ. Ponadto producenci często stosują te same ceny do podobnych produktów, więc ostateczna cena dla konsumenta może się nie różnić, powiedziała BNS. 

Rzecznik „Norfa“ podkreślił, że kawa rozpuszczalna „2w1“ nie zawiera cukru, ale zawiera syrop glukozowy:  Jeśli produkt zawiera substancje słodzące, produkt podlega opłacie cukrowej “&p

>

Według Mariusa Tilmantasa, Dyrektora Działu Zakupów w Maxima, podatek cukrowy najmocniej uderzył w mieszanki kawowe i kapsułki z kawą, przy czym te ostatnie podrożały o prawie 23%, a mieszanki kawowe jeszcze bardziej.

Handlowcy: kupujący elastycznie reagują na zmiany

Według supermarketów, odkąd podatek cukrowy wszedł w życie w styczniu, ceny wszystkich słodzonych napojów bezalkoholowych wzrosły. Syropy stały się najdroższe, a ich zakupy spadły. Tymczasem zakupy lemoniady są podobne do tych sprzed roku, a ludzie wybierają naturalne soki zamiast nektarów.  

>

„Największe wzrosty cen odnotowano w kategoriach napojów sokowych, nektarów, lemoniad, napojów energetycznych i innych produktów słodzonych. Ceny napojów z mniej niż 8 gramami cukru na 100 ml (w sklepach „Rimi“ – BNS) wzrosły średnio o około 8– 9%, podczas gdy te z ponad 8 gramami – o około 22– 23%, – powiedziała L. Lesauskaitė-Remeikė.

Syropy są najbardziej godne uwagi, powiedziała, podobnie jak syropy, których cena w niektórych przypadkach wzrosła ponad dwukrotnie, według przedstawiciela „Norfa“.

„Duży wpływ na to ma stawka podatku akcyzowego stosowana do koncentratów, która wynosi około 105 euro za hektolitr produktu,– wyjaśnił przedstawiciel „Rimi“. 

„Cena syropu wzrosła nawet o 70%, podczas gdy sprzedaż spadła prawie o połowę“, – dodał D. Ryliškis.

Według L. Lesauskaitė-Remeikė, sprzedaż lemoniad nie zmieniła się.

Tymczasem umiarkowany spadek sprzedaży zaobserwowano w segmencie soków i napojów nektarowych. Spadek o około 8% odzwierciedla fakt, że niektórzy konsumenci są bardziej wrażliwi na wzrost cen tych napojów.

Według rzeczniczki „Rimi“, ogólna cena napojów słodzonych jest  wyższa w porównaniu z tym samym okresem ubiegłego roku:  Zmiana jest najbardziej zauważalna w produktach zawierających więcej cukru“.

Według D. Ryliškisa, ceny słodzonych napojów bezalkoholowych wzrosły od 3% do 40%.

„Lidl Lietuva“ public relations manager Lina Skersytė również powiedziała, że podatek cukrowy miał duży wpływ na ceny lemoniad, syropów i nektarów. Powiedziała jednak, że klienci elastycznie reagują na zmiany, na przykład wybierając naturalne soki zamiast nektarów.

M. Tilmantas szacuje, że podatek cukrowy wpłynął na około 500 różnych produktów.

Soki tłoczone bezpośrednio i soki z koncentratów nie wykazały prawie żadnych znaczących zmian w tym okresie.

W porównaniu do lutego bieżącego i ubiegłego roku sprzedaż napojów owocowych w sklepach „Maxima“ wzrosła o około 11%, podczas gdy zakupy soków, nektarów i napojów sokowych spadły o 6%.