Drzewa oliwne na Litwie. Czy to realne?

Podczas podróży do Tunezu w trzeciej dekadzie kwietnia największe wrażenie wywarły na mnie ogromne połacie gajów drzew oliwnych. Wtedy nasunęła mi się myśl – czy ktoś nie próbuje uprawiać drzew oliwnych również w naszym kraju, oczywiście nie na skalę przemysłową. Okazuje się, że są entuzjaści, którzy w swoim otoczeniu próbują oswoić tę egzotyczną dla nas roślinę.

Trochę biologii. W rodzaju drzewa oliwnego występuje 35 gatunków, a najważniejszym z nich jest drzewo oliwne europejskie, najczęściej spotykane w krajach regionu Morza Śródziemnego. Archeolodzy ustalili, że człowiek spożywał oliwki już 100 tys. lat temu, a uprawę rozpoczął 6,5 tys. lat temu. Drzewa oliwne mogą żyć nawet tysiąc lat, a najstarsze z nich ma aż 3,5 tys. lat; jest to drzewo wiecznie zielone, osiągające wysokość do 12 m. Imponujący jest ich pień: bardzo sękaty, krzywy (mówi się, że im bardziej krzywy, tym obfitsze owoce), liście drobne, szaro-zielone, kwiaty biawawe, pachnące, zebrane w kiście, owoce pestkowe (oliwki) początkowo zielone, a po dojrzeniu – niebieskawo-czarne, mogą zawierać do 30% tłuszczu.

Na całym świecie, gdzie uprawia się drzewa oliwne, z owoców tłoczy się oliwę. Z kulinarnego punktu widzenia za najcenniejszą uważa się oliwę z oliwek tłoczoną na zimno, bez użycia środków chemicznych. Na świecie produkuje się 245 mln ton oleju roślinnego, a oliwy z oliwek – do 3,5 mln ton. Najwięcej oleju pozyskuje się z palm oliwnych, ale odbywa się to kosztem niszczenia lasów tropikalnych.

Aby wyhodować drzewo oliwne, należy najpierw przygotować podłoże. Torf się nie nadaje, potrzebna jest glina, kamyki wapienne lub żwirek dla kotów, wytwarzany z gliny, która po zwilżeniu nie zbryla się. Aby drzewo zakwitło w okresie spoczynku – zimą – temperatura nie może przekraczać +12 stopni. W naturze drzewo zaczyna owocować w wieku 8–10 lat, a owoce (oliwki) dojrzewają w ciągu 6–8 miesięcy. Oczywiście nasze lata są zbyt krótkie, więc w okresie ciepłym drzewo może znajdować się w otwartym terenie, ale zimą (wytrzymuje krótkotrwałe mrozy do minus 12 stopni) należy je przechowywać w zamkniętym pomieszczeniu, suche powietrze i światło – to niezbędne warunki, a nadmierna wilgoć może wywołać choroby grzybowe, które doprowadzą do obumarcia drzewa oliwnego.

Czy łatwo je kupić i jakie są ceny? Podaż jest duża, a cena zależy od wielkości. Cena drzewka o wysokości 30 cm wynosi około 10 euro, 100 cm – 35, 200 cm – ponad 350, a 300 cm – prawie 1,5 tys. euro. Wyjątkowe okazy mogą kosztować nawet ponad 5 tys. euro.

Drzewo oliwne uważane jest za symbol życia i wytrwałości.